Genleşme Tankı Nedir, Ne Zaman Kontrol Edilir?

Kombinin içinde gözden uzak duran ama basınç dengesini tek başına sırtlayan bir parça var: genleşme tankı. Çoğu ev sahibi bu parçanın adını ancak bir sorun çıktığında duyuyor. Oysa "sürekli su eklemek zorunda kalıyorum" ya da "kombinin altından ara ara su damlıyor" gibi şikâyetlerin önemli bir kısmının arkasında genleşme tankı bulunuyor.

Bu yazıda genleşme tankının ne işe yaradığını, zayıfladığında hangi belirtileri verdiğini ve ne zaman kontrol ettirilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Genleşme Tankı Ne İşe Yarar?

Kombinin ısıtma tesisatı kapalı bir devredir; içindeki su sürekli dolaşır ama dışarı çıkmaz. Su ısındıkça hacmi artar. Kapalı bir devrede bu hacim artışı bir yere gidemezse basınç hızla yükselir. Genleşme tankı tam bu noktada devreye girer: ısınan suyun fazladan hacmini içine alarak basıncın kontrolsüz biçimde artmasını önler. Su soğuduğunda ise bu hacmi tesisata geri verir.

Tankın içinde esnek bir zar bulunur. Zarın bir tarafında tesisat suyu, diğer tarafında basınçlı hava ya da gaz vardır. Bu havaya ön basınç denir. Tankın düzgün çalışması, bu ön basıncın doğru değerde olmasına bağlıdır.

Tank Zayıfladığında Ne Olur?

Zamanla tankın içindeki hava, çok yavaş da olsa eksilir. Ön basınç düştüğünde tank genleşen suyu karşılayamaz hale gelir. Sonuç olarak şu döngü oluşur:

1. Kombi ısınmaya başlar, basınç normalden çok daha hızlı yükselir.
2. Basınç güvenlik sınırına ulaştığında emniyet ventili açılır ve bir miktar su atar.
3. Kombi soğuduğunda tesisatta eksik su kaldığı için basınç düşer.
4. Ev sahibi su ekler ve döngü yeniden başlar.

Bu döngü kendini tekrarladıkça tesisata sürekli yeni şebeke suyu girer. Yeni suyla birlikte kireç ve oksijen de girer; bu da zamanla eşanjör ve boruların iç yüzeyinde birikime yol açar. Yani zayıf bir genleşme tankı, ilk bakışta küçük bir sorun gibi görünse de cihazın genel sağlığını etkiler.

Belirtiler

Genleşme tankında sorun olabileceğini düşündüren işaretler şunlardır:

• Kombi soğukken normal olan basınç, ısıtma başladıktan kısa süre sonra belirgin biçimde yükseliyor.
• Emniyet ventilinin bağlı olduğu gider borusundan ara ara su geliyor ya da borunun ucunda kireç izi var.
• Kombinin altında, belirgin bir sızıntı olmadığı halde ıslaklık görülüyor.
• Haftada bir veya daha sık basınç tamamlamak gerekiyor.

Bu belirtilerin hepsi başka nedenlerden de kaynaklanabilir. Örneğin tesisatta küçük bir kaçak varsa basınç düşer ama ısınınca sıçrama görülmez. Dolum musluğu tam kapanmıyorsa basınç zamanla kendi kendine yükselir. Bu yüzden belirtileri not edip teknisyene aktarmak, doğru tespiti kolaylaştırır.

Ev Sahibi Neyi Gözlemleyebilir?

Genleşme tankının ön basıncını ölçmek özel bir alet ve cihazın tesisat basıncının boşaltılmasını gerektirdiği için teknisyen işidir. Ancak sizin yapabileceğiniz basit bir gözlem var:

1. Kombi uzun süre çalışmamışken, yani soğukken, basınç değerini not edin.
2. Isıtmayı açın ve petekler iyice ısındıktan sonra basınca tekrar bakın.
3. Aradaki farkı not edin.

Isınmayla birlikte basıncın bir miktar yükselmesi normaldir. Fark çok büyükse ya da basınç kırmızı bölgeye yaklaşıyorsa, genleşme tankının kontrol edilmesi gerekir. Bu gözlemi servise ilettiğinizde, teknisyen sorunun tankta mı başka bir yerde mi olduğunu daha hızlı ayırt eder.

Ne Zaman Kontrol Ettirilmeli?

Genleşme tankının ön basıncı, yıllık periyodik bakımın bir parçası olarak kontrol edilmelidir. Özellikle yüksek katlı binalarda, uzun tesisatlı evlerde ya da sonradan petek eklenmiş dairelerde tankın yükü daha fazladır. Bakımda tankın ön basıncı ölçülür, eksikse tamamlanır. Zarı yırtılmış ya da gövdesi paslanmış bir tank ise tamamlamayla düzelmez ve değişim gerekir.

Sezon başı, bu kontrol için en uygun zamandır. Kış ortasında ortaya çıkan basınç sorunları hem konforu bozar hem de servis yoğunluğu nedeniyle beklemeye yol açar.

Yapmamanız Gerekenler

• Basıncı düşürmek için emniyet ventilini elle açmayın; ventil tam kapanmayabilir.
• Tankın hava subabına kendi başınıza pompa ile müdahale etmeyin; tesisat basıncı boşaltılmadan yapılan ölçüm yanıltıcıdır.
• Basıncı yükselmesin diye bilerek düşük tutmayın; düşük basınç da dolaşım sorunlarına yol açar.

Hangi Evlerde Tank Daha Çabuk Yorulur?

Genleşme tankının yükü, tesisattaki toplam su miktarıyla doğru orantılı. Petek sayısı fazla olan geniş dairelerde, uzun boru hatlarına sahip müstakil evlerde ya da sonradan eklenen petek ve havlupanlarla büyütülmüş tesisatlarda, kombinin içindeki tank sınırına daha çabuk ulaşabiliyor. Bu tür evlerde bazen kombinin dışına ek bir genleşme tankı takılması gerekebiliyor. Bu karar, tesisattaki su hacmi ve kombinin teknik verileri değerlendirilerek teknisyen tarafından verilmeli. Ayrıca sık basınç tamamlama yapılan evlerde, tesisata giren yeni suyla birlikte kireç ve oksijen de girdiği için tankın zarı ve gövdesi daha hızlı yıpranıyor. Yani basınç kaybının nedenini erken bulmak, yalnızca konfor değil, parçaların ömrü açısından da önemli.

Ne Zaman Servis Çağırmalı?

Haftada bir veya daha sık su eklemek zorunda kalıyorsanız, ısınınca basınç kırmızı bölgeye yaklaşıyorsa ya da emniyet ventili sürekli su atıyorsa servis çağırın. Genleşme tankının ölçülmesi ve ön basıncının ayarlanması teknisyen gerektirir. Biz önce basınç kaybının nedenini tespit ediyor, tank yalnızca ön basınç eksikliği nedeniyle zayıflamışsa değişim önermiyoruz. Yapılan işçilik bir yıl garantilidir.